Często używane polecenia Linux

Kod polecenia Opis
arch Wyświetl architekturę procesora maszyny (1)
uname -m Wyświetl architekturę procesora maszyny (2)
uname -r Wyświetl wersję używanego jądra
dmidecode -q Wyświetl komponenty systemu sprzętowego - (SMBIOS / DMI)
hdparm -i /dev/hda Wyświetl cechy architektury dysku
hdparm -tT /dev/sda Wykonaj testowe operacje odczytu na dysku
cat /proc/cpuinfo Wyświetl informacje o CPU
cat /proc/interrupts Wyświetl przerwania
cat /proc/meminfo Sprawdź użycie pamięci
cat /proc/swaps Wyświetl, które swapy są używane
cat /proc/version Wyświetl wersję jądra
cat /proc/net/dev Wyświetl adaptery sieciowe i statystyki
cat /proc/mounts Wyświetl załadowane systemy plików
lspci -tv Wyświetl urządzenia PCI
lsusb -tv Wyświetl urządzenia USB
date Wyświetl datę systemową
cal 2007 Wyświetl kalendarz roku 2007
date 041217002007.00 Ustaw datę i czas - DDMMGGYYYY.sek
clock -w Zapisz zmodyfikowany czas w BIOS-ie

Kod polecenia Opis
shutdown -h now Zamknij system
init 0 Zamknij system
telinit 0 Zamknij system
shutdown -h hours:minutes & Zamknij system o określonej godzinie
shutdown -c Anuluj zaplanowane zamknięcie systemu
shutdown -r now Uruchom ponownie
reboot Uruchom ponownie
logout Wyloguj

Kod polecenia Opis
cd /home Przejdź do katalogu '/home'
cd .. Wróć do katalogu nadrzędnego
cd ../.. Wróć do katalogu o dwa poziomy wyżej
cd Przejdź do swojego katalogu domowego
cd ~user1 Przejdź do katalogu domowego użytkownika
cd - Wróć do poprzedniego katalogu
pwd Wyświetl ścieżkę roboczą
ls Wyświetl pliki w katalogu
ls -F Wyświetl pliki w katalogu
ls -l Wyświetl szczegóły plików i katalogów
ls -a Wyświetl ukryte pliki
ls *[0-9]* Wyświetl pliki i katalogi zawierające cyfry w nazwie
tree Wyświetl hierarchiczną strukturę plików i katalogów od katalogu root
lstree Wyświetl hierarchiczną strukturę plików i katalogów od katalogu root
mkdir dir1 Stwórz katalog o nazwie 'dir1'
mkdir dir1 dir2 Stwórz dwa katalogi jednocześnie
mkdir -p /tmp/dir1/dir2 Stwórz strukturę katalogów
rm -f file1 Usuń plik o nazwie 'file1'
rmdir dir1 Usuń katalog o nazwie 'dir1'
rm -rf dir1 Usuń katalog o nazwie 'dir1' i wszystkie jego zawartości
rm -rf dir1 dir2 Usuń dwa katalogi i ich zawartości
mv dir1 new_dir Zmień nazwę/przenieś katalog
cp file1 file2 Skopiuj plik
cp dir/* . Skopiuj wszystkie pliki z katalogu do bieżącego katalogu roboczego
cp -a /tmp/dir1 . Skopiuj katalog do bieżącego katalogu roboczego
cp -a dir1 dir2 Skopiuj katalog
ln -s file1 lnk1 Utwórz dowiązanie symboliczne do pliku lub katalogu
ln file1 lnk1 Utwórz dowiązanie fizyczne do pliku lub katalogu
touch -t 0712250000 file1 Zmień znacznik czasu pliku lub katalogu - (YYMMDDhhmm)
iconv -l Wyświetl znane kodowania
iconv -f fromEncoding -t toEncoding inputFile > outputFile Zmień kodowanie znaków
find . -maxdepth 1 -name *.jpg -print -exec convert Zmień rozmiar plików w bieżącym katalogu i wyślij do katalogu miniatur (wymaga konwersji z ImageMagick)

Kod polecenia Opis
find / -name file1 Rozpocznij wyszukiwanie plików i katalogów w systemie plików od '/'
find / -user user1 Wyszukaj pliki i katalogi należące do użytkownika 'user1'
find /home/user1 -name \*.bin Wyszukaj pliki z końcówką '.bin' w katalogu '/home/user1'
find /usr/bin -type f -atime +100 Wyszukaj pliki wykonywalne, które nie były używane od 100 dni
find /usr/bin -type f -mtime -10 Wyszukaj pliki, które zostały utworzone lub zmodyfikowane w ciągu ostatnich 10 dni
find / -name \*.rpm -exec chmod 755 '{}' \; Wyszukaj pliki zakończone '.rpm' i ustaw ich prawa
find / -xdev -name \*.rpm Wyszukaj pliki zakończone '.rpm', pomijając urządzenia wymienne takie jak CD-ROM, dyski USB itd.
locate \*.ps Wyszukaj pliki zakończone '.ps' - najpierw uruchom polecenie 'updatedb'
whereis halt Wyświetl położenie binarnego pliku, źródła lub man
which halt Wyświetl pełną ścieżkę binarnego pliku lub pliku wykonywalnego

Kod polecenia Opis
mount /dev/hda2 /mnt/hda2 Zamontuj dysk nazwany hda2 - upewnij się, że katalog '/mnt/hda2' istnieje
umount /dev/hda2 Odmontuj dysk nazwany hda2 - najpierw wyjdź z punktu montowania '/mnt/hda2'
fuser -km /mnt/hda2 Wymuś odmontowanie, gdy urządzenie jest zajęte
umount -n /mnt/hda2 Wykonaj operację odmontowania bez zapisywania do pliku /etc/mtab - bardzo przydatne, gdy plik jest tylko do odczytu lub gdy dysk jest pełny
mount /dev/fd0 /mnt/floppy Zamontuj dyskietkę
mount /dev/cdrom /mnt/cdrom Zamontuj CD-ROM lub DVD-ROM
mount /dev/hdc /mnt/cdrecorder Zamontuj nagrywarkę CDRW lub DVD-ROM
mount /dev/hdb /mnt/cdrecorder Zamontuj nagrywarkę CDRW lub DVD-ROM
mount -o loop file.iso /mnt/cdrom Zamontuj plik lub obraz ISO
mount -t vfat /dev/hda5 /mnt/hda5 Zamontuj system plików Windows FAT32
mount /dev/sda1 /mnt/usbdisk Zamontuj urządzenie USB
mount -t smbfs -o username=user,password=pass //WinClient/share /mnt/share Zamontuj sieciowy udział Windows

Kod polecenia Opis
df -h Wyświetl listę zamontowanych partycji
ls -lSr |more Wyświetl pliki i katalogi posortowane według rozmiaru
du -sh dir1 Oszacuj użycie przestrzeni dyskowej przez katalog 'dir1'
du -sk * | sort -rn Zestaw plików i katalogów według używanej przestrzeni
rpm -q -a --qf '%10{SIZE}t%{NAME}n' | sort -k1,1n Zestawienie używanej przestrzeni przez zainstalowane pakiety RPM (systemy oparte na fedora, redhat)
dpkg-query -W -f='${Installed-Size;10}t${Package}n' | sort -k1,1n Zestawienie używanej przestrzeni przez zainstalowane pakiety DEB (systemy oparte na ubuntu, debian)

Kod polecenia Opis
groupadd group_name Utwórz nową grupę użytkowników
groupdel group_name Usuń grupę użytkowników
groupmod -n new_group_name old_group_name Zmień nazwę grupy użytkowników
useradd -c "Imię Nazwisko" -g admin -d /home/user1 -s /bin/bash user1 Utwórz użytkownika należącego do grupy "admin"
useradd user1 Utwórz nowego użytkownika
userdel -r user1 Usuń użytkownika ('-r' odnosi się również do katalogu domowego)
usermod -c "FTP Użytkownik" -g system -d /ftp/user1 -s /bin/nologin user1 Zmodyfikuj atrybuty użytkownika
passwd Zmień hasło
passwd user1 Zmień hasło dla użytkownika (tylko root może to zrobić)
chage -E 2020-12-31 user1 Ustaw datę ważności hasła użytkownika
pwck Sprawdź oraz popraw format pliku '/etc/passwd' oraz istnienie użytkowników
grpck Sprawdź oraz popraw format pliku '/etc/group' oraz istnienie grup
newgrp group_name Zaloguj się do nowej grupy, aby zmienić domyślną grupę dla nowo tworzonych plików

Kod polecenia Opis
ls -lh Wyświetl uprawnienia
ls /tmp | pr -T5 -W$COLUMNS Podziel terminal na 5 kolumn
chmod ugo+rwx directory1 Ustaw uprawnienia dla właściciela (u), grupy (g) oraz innych (o) na odczyt (r), zapis (w) i wykonanie (x)
chmod go-rwx directory1 Usuń uprawnienia odczytu, zapisu i wykonania dla grupy (g) oraz innych (o) z katalogu
chown user1 file1 Zmień własność pliku
chown -R user1 directory1 Zmień własność katalogu i wszystkich plików wewnątrz
chgrp group1 file1 Zmień grupę pliku
chown user1:group1 file1 Zmień własność i grupę pliku
find / -perm -u+s Wyświetl wszystkie pliki w systemie, które mają ustawiony SUID
chmod u+s /bin/file1 Ustaw bit SUID w pliku binarnym - użytkownik uruchamiający ten plik otrzyma takie same uprawnienia jak właściciel
chmod u-s /bin/file1 Wyłącz bit SUID w pliku binarnym
chmod g+s /home/public Ustaw bit SGID w katalogu - podobnie jak SUID, ale dotyczy to katalogu
chmod g-s /home/public Wyłącz bit SGID w katalogu
chmod o+t /home/public Ustaw bit STIKY w pliku - pozwala tylko właścicielowi na usunięcie pliku
chmod o-t /home/public Wyłącz bit STIKY w katalogu

Kod polecenia Opis
chattr +a file1 Tylko do odczytu w trybie dokonywania dodatków do pliku
chattr +c file1 Umożliwia automatyczne kompresowanie/odkompresowywanie tego pliku przez jądro
chattr +d file1 Podczas wykonywania kopii zapasowej, program dump zignoruje ten plik
chattr +i file1 Ustaw plik jako niezmienny, nie można go usunąć, zmienić, zmienić nazwy ani utworzyć dowiązania
chattr +s file1 Umożliwia bezpieczne usunięcie pliku
chattr +S file1 Gdy aplikacja pisze do tego pliku, system natychmiast zapisze zmodyfikowany wynik na dysku
chattr +u file1 Jeśli plik zostanie usunięty, system pozwoli na jego późniejsze przywrócenie
lsattr Wyświetl specjalne atrybuty

Kod polecenia Opis
bunzip2 file1.bz2 Rozpakuj plik 'file1.bz2'
bzip2 file1 Skompresuj plik 'file1'
gunzip file1.gz Rozpakuj plik 'file1.gz'
gzip file1 Skompresuj plik 'file1'
gzip -9 file1 Największy możliwy poziom kompresji
rar a file1.rar test_file Utwórz archiwum 'file1.rar'
rar a file1.rar file1 file2 dir1 Skompresuj 'file1', 'file2' oraz katalog 'dir1' jednocześnie
rar x file1.rar Rozpakuj archiwum rar
unrar x file1.rar Rozpakuj archiwum rar
tar -cvf archive.tar file1 Utwórz niekompresowany archiwum tar
tar -cvf archive.tar file1 file2 dir1 Utwórz archiwum, które zawiera 'file1', 'file2' oraz 'dir1'
tar -tf archive.tar Wyświetl zawartość archiwum
tar -xvf archive.tar Rozpakuj archiwum
tar -xvf archive.tar -C /tmp Rozpakuj archiwum do katalogu /tmp
tar -cvfj archive.tar.bz2 dir1 Utwórz archiwum o formacie bzip2
tar -jxvf archive.tar.bz2 Rozpakuj archiwum o formacie bzip2
tar -cvfz archive.tar.gz dir1 Utwórz archiwum o formacie gzip
tar -zxvf archive.tar.gz Rozpakuj archiwum o formacie gzip
zip file1.zip file1 Utwórz archiwum o formacie ZIP
zip -r file1.zip file1 file2 dir1 Skompresuj kilka plików i katalogów do jednego archiwum o formacie ZIP
unzip file1.zip Rozpakuj archiwum o formacie ZIP

Kod polecenia Opis
rpm -ivh package.rpm Zainstaluj pakiet RPM
rpm -ivh --nodeeps package.rpm Zainstaluj pakiet RPM, ignorując ostrzeżenia o zależnościach
rpm -U package.rpm Zaktualizuj pakiet RPM bez zmiany jego plików konfiguracyjnych
rpm -F package.rpm Zaktualizuj określony zainstalowany pakiet RPM
rpm -e package_name.rpm Usuń pakiet RPM
rpm -qa Wyświetl wszystkie zainstalowane pakiety RPM w systemie
rpm -qa | grep httpd Wyświetl wszystkie pakiety RPM, których nazwa zawiera "httpd"
rpm -qi package_name Uzyskaj specyficzne informacje o zainstalowanym pakiecie
rpm -qg "System Environment/Daemons" Wyświetl pakiety RPM powiązane z daną komponentą
rpm -ql package_name Wyświetl listę plików dostarczonych przez zainstalowany pakiet RPM
rpm -qc package_name Wyświetl listę plików konfiguracyjnych dostarczonych przez zainstalowany pakiet RPM
rpm -q package_name --whatrequires Wyświetl listę zależności pakietów związanych z określonym pakietem RPM
rpm -q package_name --whatprovides Wyświetl wielkość pakietu RPM
rpm -q package_name --scripts Wyświetl skrypty wykonywane podczas instalacji/usuwania pakietu
rpm -q package_name --changelog Wyświetl historię zmian pakietu RPM
rpm -qf /etc/httpd/conf/httpd.conf Potwierdź, z jakiego pakietu RPM pochodzi dany plik
rpm -qp package.rpm -l Wyświetl pliki dostarczane przez nieinstalowany pakiet RPM
rpm --import /media/cdrom/RPM-GPG-KEY Załaduj klucz publiczny
rpm --checksig package.rpm Potwierdź integralność pakietu RPM
rpm -qa gpg-pubkey Potwierdź integralność wszystkich zainstalowanych pakietów RPM
rpm -V package_name Sprawdź rozmiar plików, uprawnienia, typy, właścicieli, grupy, kontrolę MD5 oraz czas ostatniej modyfikacji
rpm -Va Sprawdź wszystkie zainstalowane pakiety RPM w systemie - używaj ostrożnie
rpm -Vp package.rpm Potwierdź, że pakiet RPM nie został jeszcze zainstalowany
rpm2cpio package.rpm | cpio --extract --make-directories *bin* Wykonaj plik wykonywalny z pakietu RPM
rpm -ivh /usr/src/redhat/RPMS/`arch`/package.rpm Zainstaluj zbudowany pakiet z źródła RPM
rpmbuild --rebuild package_name.src.rpm Zbuduj pakiet RPM z źródła RPM

Kod polecenia Opis
yum install package_name Pobierz i zainstaluj pakiet RPM
yum localinstall package_name.rpm Zainstaluj pakiet RPM, wykorzystując twoje lokalne repozytorium do rozwiązania zależności
yum update package_name.rpm Zaktualizuj pakiety RPM zainstalowane w systemie
yum update package_name Zaktualizuj pakiet RPM
yum remove package_name Usuń pakiet RPM
yum list Wyświetl wszystkie zainstalowane pakiety w systemie
yum search package_name Wyszukaj pakiet w repozytorium RPM
yum clean packages Usuń pobrane pakiety z cache
yum clean headers Usuń wszystkie nagłówki
yum clean all Usuń wszystkie zcacheowane pakiety i nagłówki

Kod polecenia Opis
dpkg -i package.deb Zainstaluj/aktualizuj pakiet DEB
dpkg -r package_name Usuń pakiet DEB z systemu
dpkg -l Wyświetl wszystkie zainstalowane pakiety DEB w systemie
dpkg -l | grep httpd Wyświetl wszystkie pakiety DEB, których nazwa zawiera "httpd"
dpkg -s package_name Uzyskaj informacje o specyficznym pakiecie zainstalowanym w systemie
dpkg -L package_name Wyświetl pliki dostarczane przez zainstalowany pakiet DEB
dpkg --contents package.deb Wyświetl pliki dostarczane przez pakiet, który nie został jeszcze zainstalowany
dpkg -S /bin/ping Potwierdź, z jakiego pakietu DEB pochodzi dany plik

Kod polecenia Opis
apt-get install package_name Zainstaluj/aktualizuj pakiet DEB
apt-cdrom install package_name Zainstaluj/aktualizuj pakiet DEB z płyty CD
apt-get update Zaktualizuj listę dostępnych pakietów
apt-get upgrade Zaktualizuj wszystkie zainstalowane pakiety
apt-get remove package_name Usuń pakiet DEB z systemu
apt-get check Potwierdź, że repozytorium zależności jest poprawne
apt-get clean Oczyść pamięć podręczną pobranych pakietów
apt-cache search searched-package Zwróć nazwy pakietów zawierające wyszukiwane słowo

Kod polecenia Opis
cat file1 Wyświetl zawartość pliku od pierwszego bajtu
tac file1 Wyświetl zawartość pliku od ostatniej linii
more file1 Wyświetl zawartość długiego pliku
less file1 Podobnie jak 'more', ale pozwala na przewijanie do przodu i w tył
head -2 file1 Wyświetl pierwsze dwie linie pliku
tail -2 file1 Wyświetl ostatnie dwie linie pliku
tail -f /var/log/messages Wyświetl zawartość pliku w czasie rzeczywistym

Kod polecenia Opis
cat file1 | command( sed, grep, awk, grep, itp...) > result.txt Połącz szczegółowy tekst z pliku do nowego pliku
cat file1 | command( sed, grep, awk, grep, itp...) >> result.txt Połącz szczegółowy tekst z pliku do istniejącego pliku
grep Aug /var/log/messages Wyszukaj słowo kluczowe "Aug" w pliku '/var/log/messages'
grep ^Aug /var/log/messages Wyszukaj słowa zaczynające się od "Aug" w pliku '/var/log/messages'
grep [0-9] /var/log/messages Wybierz wszystkie linie w pliku '/var/log/messages', które zawierają cyfry
grep Aug -R /var/log/* Wyszukaj ciąg "Aug" w katalogu '/var/log' oraz w jego podkatalogach
sed 's/stringa1/stringa2/g' example.txt Zastąp "stringa1" "stringa2" w pliku example.txt
sed '/^$/d' example.txt Usuń wszystkie puste linie z example.txt
sed '/ *#/d; /^$/d' example.txt Usuń wszystkie komentarze i puste linie z pliku
echo 'esempio' | tr '[:lower:]' '[:upper:]' Połącz zawartości górnej i dolnej komórki
sed -e '1d' result.txt Pominięcie pierwszej linii z pliku example.txt
sed -n '/stringa1/p' Wyświetl tylko linie zawierające "stringa1"
sed -e 's/ *$//' example.txt Usuń białe znaki z końca każdej linii
sed -e 's/stringa1//g' example.txt Usuń tylko "stringa1" z dokumentu, zachowując pozostałe
sed -n '1,5p;5q' example.txt Wyświetl zawartość od pierwszej do piątej linii
sed -n '5p;5q' example.txt Wyświetl piątą linię
sed -e 's/00*/0/g' example.txt Zastąp wiele zer pojedynczym zerem
cat -n file1 Wyświetl numer linii w pliku
cat example.txt | awk 'NR%2==1' Usuń wszystkie parzyste linie z pliku example.txt
echo a b c | awk '{print $1}' Wyświetl pierwszą kolumnę jednej linii
echo a b c | awk '{print $1,$3}' Wyświetl pierwszą i trzecią kolumnę jednej linii
paste file1 file2 Połącz zawartości dwóch plików lub kolumn
paste -d '+' file1 file2 Połącz dwa pliki lub kolumny, oddzielając je znakiem "+"
sort file1 file2 Sortuj zawartość dwóch plików
sort file1 file2 | uniq Zwróć złączenie dwóch plików (zachowując tylko jedną kopię powtarzających się linii)
sort file1 file2 | uniq -u Usuń złączenie i pozostaw inne linie
sort file1 file2 | uniq -d Weź tylko złączenie dwóch plików (zostawiając tylko wiersze, które występują w obu plikach)
comm -1 file1 file2 Porównaj zawartość dwóch plików, usuwając tylko to, co zawiera 'file1'
comm -2 file1 file2 Porównaj zawartość dwóch plików, usuwając tylko to, co zawiera 'file2'
comm -3 file1 file2 Porównaj zawartość dwóch plików, usuwając obie części należące do obu plików

Kod polecenia Opis
dos2unix filedos.txt fileunix.txt Konwertuj format pliku tekstowego z MSDOS na UNIX
unix2dos fileunix.txt filedos.txt Konwertuj format pliku tekstowego z UNIX na MSDOS
recode ..HTML < page.txt> page.html Przekształć plik tekstowy w html
recode -l | more Wyświetl wszystkie dostępne formaty konwersji

Kod polecenia Opis
badblocks -v /dev/hda1 Sprawdź uszkodzone bloki na dysku hda1
fsck /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików na dysku hda1
fsck.ext2 /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików ext2 na dysku hda1
e2fsck /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików ext2 na dysku hda1
e2fsck -j /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików ext3 na dysku hda1
fsck.ext3 /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików ext3 na dysku hda1
fsck.vfat /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików FAT na dysku hda1
fsck.msdos /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików DOS na dysku hda1
dosfsck /dev/hda1 Sprawdź/napraw integralność systemu plików DOS na dysku hda1

Kod polecenia Opis
mkfs /dev/hda1 Utwórz system plików na partycji hda1